Nguyên Nhân Âm Thanh Hội Trường Bị Vang Và Cách Xử Lý

Âm thanh hội trường bị vang là do đâu?

Âm thanh hội trường bị vang vọng chủ yếu do phản xạ âm trong không gian kín, khi âm thanh từ loa dội vào tường, trần và sàn rồi quay lại tai người nghe, gây hiện tượng lặp âm, không rõ lời. Nguyên nhân thường đến từ kiến trúc phòng, vật liệu bề mặt, bố trí loa và cách cân chỉnh âm thanh, không phải chỉ do thiết bị.

Để xử lý hiệu quả, cần kết hợp nhiều yếu tố như tiêu âm, bố trí lại hệ thống loa, lựa chọn loa phù hợp và chỉnh EQ/DSP, thay vì chỉ thay loa hoặc tăng giảm âm lượng.

Trong quá trình khảo sát và triển khai thực tế, DXaudio nhận thấy mỗi hội trường sẽ có nguyên nhân gây vang khác nhau, nên cần giải pháp riêng theo từng không gian cụ thể.

Hiện tượng phản xạ âm trong hội trường

Hội trường là không gian kín nên khi loa phát ra âm thanh, âm thanh sẽ truyền theo nhiều hướng:

• Trực tiếp tới người nghe
• Dội vào tường
• Dội lên trần
• Dội xuống sàn
• Phản xạ qua lại giữa các bức tường

Khi các âm phản xạ quay lại tai người nghe trễ hơn âm gốc một khoảng thời gian nhỏ, người nghe sẽ cảm thấy:

• Âm thanh bị lặp lại
• Nghe không rõ lời
• Âm thanh bị rối
• Có cảm giác âm thanh phát ra từ phía sau
• Hát micro rất khó vì bị dội

Hiện tượng này gọi là vang (Reverberation) hoặc Echo trong âm học phòng.

Nguyên nhân âm thanh hội trường bị vang vọng

Theo kinh nghiệm khảo sát nhiều công trình hội trường, nguyên nhân thường đến từ 4 nhóm chính.

1. Do kiến trúc hội trường

Đây là nguyên nhân lớn nhất gây vang.

Các hội trường dễ bị vang thường có:

• Tường bê tông, tường sơn nước
• Sàn gạch, đá
• Trần thạch cao phẳng
• Nhiều kính
• Trần cao
• Phòng hình chữ nhật dài
• Không có rèm
• Ghế gỗ hoặc ghế nhựa
• Phòng trống ít người

Các bề mặt cứng và phẳng sẽ phản xạ âm rất mạnh làm âm thanh bị dội liên tục.

2. Do bố trí loa sai

Rất nhiều hội trường bị vang không phải do phòng mà do treo loa sai vị trí.

Các lỗi bố trí loa thường gặp:

• Loa bắn thẳng vào tường
• Hai loa đặt đối diện nhau
• Treo loa quá cao
• Góc loa phủ lên trần
• Dùng 2 loa công suất lớn cho hội trường dài
• Không chia loa delay cho phía sau

Chỉ cần bố trí loa sai, hội trường sẽ bị vang và nghe không rõ lời.

3. Do chọn loa không phù hợp

Không phải hội trường nào cũng dùng cùng một loại loa.

Ví dụ:

• Hội trường nhỏ nhưng dùng loa array lớn
• Phòng họp dùng loa sân khấu bass lớn
• Hội trường dài nhưng chỉ dùng 2 loa hai bên sân khấu
• Không dùng loa column cho phòng dài

Với hội trường thiên về phát biểu, hội nghị, nên ưu tiên loa:

• Loa column (loa cột)
• Loa treo tường
• Nhiều loa nhỏ thay vì ít loa lớn

4. Do chỉnh EQ / DSP chưa đúng

Trong nhiều trường hợp hội trường vang do:

• Tăng quá nhiều mid low
• Tăng reverb micro
• Không cắt tần số hú
• Delay loa chưa chuẩn
• Sub quá nhiều gây ù

Kỹ thuật cân chỉnh âm thanh ảnh hưởng khá nhiều tới độ rõ lời trong hội trường.

Rất nhiều hội trường bị vang không phải do thiết bị mà do bố trí hệ thống âm thanh và trang âm chưa đúng ngay từ đầu.

Cách kiểm tra hội trường có bị vang hay không

Bạn có thể kiểm tra nhanh bằng các cách đơn giản sau:

Vỗ tay giữa hội trường

• Nghe tiếng gọn → phòng tốt
• Nghe lặp lại → bị echo
• Nghe kéo dài → bị vang

Nói thử không dùng micro

Nếu đứng trên sân khấu nói mà người cuối phòng nghe không rõ → phòng bị phản xạ âm nhiều.

Nói thử bằng micro

Nếu có hiện tượng:

• Rít micro
• Ù
• Không rõ lời
  → Hội trường chắc chắn bị vang hoặc bố trí loa chưa đúng.

Cách xử lý âm thanh hội trường bị vang vọng

Giải pháp 1 – Làm tiêu âm hội trường

Đây là giải pháp hiệu quả nhất nếu phòng bị vang nhiều.

Các vật liệu tiêu âm thường dùng:

• Mút tiêu âm
• Gỗ tiêu âm đục lỗ
• Vải nỉ
• Rèm sân khấu
• Thảm sàn
• Ghế nệm
• Tấm tiêu âm sợi khoáng

Không cần tiêu âm toàn bộ phòng, chỉ cần xử lý:

• Hai bên tường
• Phía sau hội trường
• Trần
• Tường phía sau loa

Nếu làm đúng, tiêu âm có thể giảm vang 40 – 70%.

Giải pháp 2 – Bố trí lại loa

bố trí loa JBL tại hội trường Tỉnh Uỷ Đồng Nai

Nguyên tắc bố trí loa hội trường:

• Loa không bắn vào tường
• Loa hướng vào người nghe
• Không để hai loa đối diện nhau
• Treo loa hướng xuống
• Hội trường dài nên chia nhiều loa nhỏ
• Dùng loa delay cho phía sau
• Không dùng 1 cặp loa đánh toàn bộ hội trường

Trong nhiều công trình, sau khi khảo sát, DXaudio chỉ cần bố trí lại loa và cân chỉnh hệ thống mà không cần làm tiêu âm vẫn cải thiện âm thanh rất nhiều.

Giải pháp 3 – Chọn loa phù hợp hội trường

DXaudio chọn hệ thống loa JBL cho hội trường Tỉnh Uỷ Đồng Nai

Với hội trường dễ bị vang nên dùng:

• Loa column (loa cột)
• Loa treo tường góc phủ hẹp
• Nhiều loa nhỏ
• Hạn chế loa bass lớn
• Hạn chế sub quá nhiều

Loa column rất phù hợp:

• Hội trường dài
• Nhà thờ
• Phòng họp
• Hội trường trần cao
• Phòng nhiều kính

Vì loa column có góc phủ dọc hẹp, ít dội trần nên âm thanh rõ lời hơn.

Giải pháp 4 – Cân chỉnh EQ / DSP

Kỹ thuật viên âm thanh thường xử lý vang bằng cách:

• Cắt tần số 200 – 400Hz để giảm ù
• Tăng nhẹ 2kHz – 4kHz để rõ lời
• Cắt tần số hú
• Giảm reverb micro
• Delay loa phía sau
• Dùng DSP xử lý hệ thống

Giải pháp này giúp âm thanh rõ hơn nhưng không thay thế hoàn toàn tiêu âm phòng.

Tham khảo: Giải pháp lắp đặt âm thanh hội trường của DXaudio

Xử lý vang theo từng loại hội trường

Kinh nghiệm thiết kế âm thanh hội trường không bị vang

Giải pháp âm thanh hội trường – Tỉnh Uỷ Đồng Nai

Trong thực tế thiết kế hệ thống âm thanh hội trường, quy trình thường nên làm theo thứ tự:

1. Khảo sát kiến trúc hội trường
2. Đánh giá độ vang của phòng
3. Tư vấn vật liệu tiêu âm (nếu cần)
4. Chọn loại loa phù hợp
5. Thiết kế vị trí treo loa
6. Tính toán loa delay
7. Lắp đặt hệ thống
8. Cân chỉnh EQ – DSP
9. Đo và kiểm tra âm thanh thực tế

Nếu làm đúng ngay từ khâu thiết kế thì hội trường sẽ:

• Không bị vang
• Không hú rít
• Nghe rõ lời
• Âm thanh đều toàn bộ hội trường
• Không cần mở âm lượng quá lớn

Kết luận

Âm thanh hội trường bị vang vọng chủ yếu do phản xạ âm trong không gian phòng và cách bố trí hệ thống loa, không phải nguyên nhân chính từ thiết bị. Muốn xử lý triệt để cần kết hợp tiêu âm, bố trí loa, lựa chọn loa phù hợp và cân chỉnh hệ thống âm thanh.

Khi thiết kế hệ thống âm thanh hội trường ngay từ đầu theo kiến trúc không gian và mục đích sử dụng sẽ giúp hạn chế vang dội, đảm bảo âm thanh rõ lời và tối ưu chi phí đầu tư hệ thống về lâu dài.